Ακεραιότητα των ευρωβουλευτών: Μαθήματα για το Κυπριακό Κοινοβούλιο

Η Διεθνής Διαφάνεια (Transparency International) δημοσιοποίησε στις 13 Οκτωβρίου 2014 μέσω της ιστοσελίδας www.integritywatch.eu συγκεντρωτικά στοιχεία τα οποία αντλήθηκαν από την επίσημη ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθώς και μια ταξινόμηση αναφορικά με τους ευρωβουλευτές και τις δραστηριότητες ή/και υπηρεσίες που προσφέρουν εκτός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Παράλληλα, προστέθηκε ο «Δείκτης Εξωτερικής Δραστηριότητας» ο οποίος σκοπό έχει να παρέχει μια γρήγορη επισκόπηση όλων των δραστηριοτήτων των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κώδικα Δεοντολογίας και των δηλώσεων των εισοδημάτων τους. Στον δείκτη περιλαμβάνονται μόνο οι εξωτερικές δραστηριότητες οι οποίες ενδεχομένως να έχουν επιπτώσεις στη δημόσια πολιτική ή εκείνες όπου καταδεικνύουν ότι κάποιο μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αντλεί από αυτές σημαντικά εισοδήματα. Απλές συμμετοχές σε συνεταιρισμούς, ομίλους ή σε οτιδήποτε άλλο που σχετίζεται με το πολιτικό κόμμα, εκκλησία ή συνδικαλιστική οργάνωση εμπίπτουν μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις στην υποχρέωση δήλωσης τους σε αυτό τον κώδικα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η Διεθνής Διαφάνεια επισημαίνει σαφώς ότι ο δείκτης αυτός «δεν αποτελεί εκτίμηση της απόδοσης ενός ευρωβουλευτή ή κρίση των δηλωθέντων δραστηριοτήτων. Δεν μπορεί να εντοπίσει πραγματικές συγκρούσεις συμφερόντων. Χρησιμεύει μόνο στο γρήγορο και εύκολο προσδιορισμό εκείνων των ευρωβουλευτών που έχουν υψηλό αριθμό δηλωθέντων εξωτερικών δραστηριοτήτων ή υψηλό δηλωμένο κέρδος από εξωτερικές δραστηριότητες.»

Η Διεθνής Διαφάνεια υποστηρίζει πλήρως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στα πλαίσια των προσπαθειών της για αύξηση της διαφάνειας. Ως εκ τούτου ενθαρρύνει όλα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να προβαίνουν σε λεπτομερείς και ακριβείς δηλώσεις των δραστηριοτήτων και των εισοδημάτων τους. Μόνο οι δηλώσεις που είναι μεστές περιεχομένου μπορούν να παρέχουν λεπτομερείς πληροφορίες και επιτρέπουν στην κοινωνία να παρακολουθεί πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων.

Ο Δείκτης Εξωτερικών Δραστηριοτήτων υπολογίζεται από ένα αλγόριθμο που κατανέμει βαθμούς για κάθε δραστηριότητα που δηλώνεται σε μια δήλωση εισοδημάτων ενός μέλους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Εάν δεν δηλωθεί καμιά εξωτερική δραστηριότητα τότε ο Δείκτης Εξωτερικής Δραστηριότητας του συγκεκριμένου ευρωβουλευτή βρίσκεται στο μηδέν.

Οι βαθμοί κατανέμονται ως εξής:

  • ένας βαθμός για κάθε εξωτερική δραστηριότητα ή για κατοχή μετοχών (δύο βαθμοί αν η δραστηριότητα έχει δηλωθεί ως «τακτικά αμειβόμενη δραστηριότητα»)
  • ένας βαθμός για μηνιαία έσοδα προερχόμενα από εξωτερικές δραστηριότητες εφόσον αυτά ανέρχονται τουλάχιστον στα €500.
  • δέκα βαθμοί αν έσοδα που ξεπερνούν τις €10.000 μηνιαίως έχουν δηλωθεί για τουλάχιστον μια εξωτερική δραστηριότητα.

Στους πίνακες που συνοδεύουν το άρθρο παρουσιάζονται οι τιμές του Δείκτη Εξωτερικής Δραστηριότητας (ΕΑΙ) ανά χώρα καθώς και οι τιμές του Δείκτη Εξωτερικής Δραστηριότητας για τους Κύπριους Ευρωβουλευτές.

Συμπεράσματα – Συστάσεις:

Το γενικό συμπέρασμα το οποίο συνάγεται είναι πως η όλη διαδικασία δήλωσης των εισοδημάτων των ευρωβουλευτών από εξωτερικές δραστηριότητες καθώς και ο σχετικός Κώδικας Δεοντολογίας χρήζουν τροποποίησης και αυτό γιατί δεν είναι δυνατή η αποτελεσματική παρακολούθηση της σύγκρουσης συμφερόντων ιδίως όταν τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δηλώνουν σαν εξωτερική δραστηριότητα από την οποία αντλούν εισόδημα τη συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα σε εταιρείες ή όταν πρόκειται για ελεύθερους επαγγελματίες.

Απαιτείται η ουσιαστική θέσπιση καλύτερων και σαφέστερων κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την αξιολόγηση των δηλώσεων των ευρωβουλευτών ώστε να καταστεί δυνατή η υποβολή ακριβέστερων δηλώσεων και η πιο αποτελεσματική παρακολούθηση των εξωτερικών εσόδων των ευρωβουλευτών. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να γίνεται προσεκτική εξέταση των δηλώσεων σχετικά με τις εξωτερικές δραστηριότητες των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από μια Ανεξάρτητη Αρχή Δεοντολογίας ενώ η υποβολή ψευδών δηλώσεων πρέπει να οδηγεί σε κυρώσεις.

Αναφορικά με τους κύπριους ευρωβουλευτές διαφαίνεται ότι σε αντίθεση με ευρωβουλευτές από την Αυστρία, Γαλλία, Βέλγιο, οι κύπριοι ευρωβουλευτές δεν λαμβάνουν εισόδημα από εξωτερικές δραστηριότητες σε ανησυχητικό επίπεδο, θέμα που να συνεπάγεται ύπαρξη σύγκρουσης συμφερόντων η οποία να είναι ασυμβίβαστη με την ιδιότητα του μέλους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Όσον αφορά τη Κυπριακή Δημοκρατία τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά αφού η τιμή του Δείκτη Εξωτερικής Δραστηριότητας για όλους τους Κύπριους Ευρωβουλευτές συνολικά αντιστοιχεί σε μόνο μια μονάδα. Αυτό σημαίνει ότι ο κίνδυνος σύγκρουσης του δημόσιου συμφέροντος από τη μια και των όποιων ιδιωτικών συμφερόντων από την άλλη είναι χαμηλός.

Με αφορμή ωστόσο τη μέτρηση αυτή προσφέρεται η ευκαιρία να παρατηρήσουμε ότι μια αντίστοιχη μέτρηση θα ήταν χρήσιμη και σε εθνικό επίπεδο. Μια μέτρηση δηλαδή τα αποτελέσματα της οποίας θα αντικατοπτρίζουν τα έσοδα των μελών του εθνικού μας Κοινοβουλίου από δραστηριότητες ξένες προς την ιδιότητα του βουλευτή και κατά πόσον αυτά ενδέχεται να έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στο δημόσιο συμφέρον.

Τέλος, στην καταπολέμηση της σύγκρουσης συμφερόντων και στην ενίσχυση της διαφάνειας θα συμβάλει αναμφίβολα η θέσπιση ενός Κώδικα Δεοντολογίας σε εθνικό επίπεδο αντίστοιχου με εκείνο που υπάρχει για τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η εισήγηση έχει γίνει από την Διεθνή Διαφάνεια-Κύπρος πριν δύο χρόνια. Τα μέλη του Κυπριακού Κοινοβουλίου αν όντως θέλουν να βελτιώσουν την εκλογική τους λογοδοσία θα πρέπει άμεσα να θεσπίσουν ένα Κώδικα Δεοντολογίας και μία Πειθαρχική Επιτροπή που να ελέγχει την εφαρμογή του Κώδικα.

 

Γεωργίου Χριστίνα, Νομικός, Ερευνήτρια Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

…………………………..

τέλος

Εξωτερικός Δείκτης Δραστηριότητας ανά χώρα   Δείκτης Εξωτερικής Δραστηριότητας για τους Κύπριους Ευρωβουλευτές
Χώρα EAI   Ονοματεπώνυμο Συμμετοχή Εξωτερικά εισοδήματά EAI
Αυστρία 8 Τάκης ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ 98.78% € 1001 – 5000 4
Γαλλία 6 Κώστας ΜΑΥΡΙΔΗΣ 69.51%          – 0
Βέλγιο 5 Δημήτρης ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ 97.56%          – 0
Ρουμανία 4 Χρήστος ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ 56.1% € 0 – 1497 3
Φινλανδία 4 Νεοκλής ΣΥΛΙΚΙΩΤΗΣ 96.34%        – 0
Πολωνία 4 Ελένη ΘΕΟΧΑΡΟΥΣ 95.12%        – 0
Δανία 4
Γερμανία 3
Μέσος Όρος 3
Ολλανδία 3
Μάλτα 3
Κροατία 2
Ηνωμένο Βασίλειο 2
Τσεχία 2
Εσθονία 2
Ιταλία 2
Λουξεμβούργο 2
Πορτογαλία 2
Ισπανία 2
Σουηδία 2
Βουλγαρία 2
Λετονία 2
Λιθουανία 2
Σλοβακία 2
Κύπρος 1
Ελλάδα 1
Σλοβενία 1
Ουγγαρία 1
Ιρλανδία 0