Η Διαφάνεια Κύπρου υπογραμμίζει την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με την χρηματοδότηση των πολιτικών κόμματων.

Η Διαφάνεια Κύπρος αποτελεί παράρτημα της Διεθνούς Διαφάνειας και σκοπός της η καταπολέμηση της διαφθοράς στην Κύπρο. Πιο συγκεκριμένα, η Διαφάνεια Κύπρος (ΔΚ) είναι μια μη κερδοσκοπική φιλανθρωπική οργάνωση, η οποία δεν είναι πολιτικά κομματικοποιημένη. Η ΔΚ δεν είναι αρμόδια για διερεύνηση υποθέσεων διαφθοράς, ωστόσο, όταν λαμβάνει παράπονα σχετικά με την διαφθορά τα διαβιβάζει στις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές.

Ο στόχος της ΔΚ είναι να προωθήσει την διαφάνεια, την ακεραιότητα και την υπευθυνότητα, συμβάλλοντας έτσι στην ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών και στη βελτίωση της διακυβέρνησης τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Η προτεραιότητα της ΔΚ είναι η ευαισθητοποίηση των πολιτών για τις επιπτώσεις της διαφθοράς, έτσι ώστε να ενδυναμωθεί και να ενθαρρυνθεί η κοινωνία των πολιτών να συμμετάσχει στον αγώνα εναντίον της.

Όραμα της ΔΚ είναι να (εξ)υπηρετεί σαν η κύρια πηγή πληροφόρησης, τόσο για την κυβέρνηση όσο και για το ευρύτερο κοινό, σε θέματα διαφθοράς και μεταρρυθμίσεων στην Κύπρο, να (συν)εργάζεται με την Κυπριακή Κυβέρνηση και άλλους Οργανισμούς για τον περιορισμό της διακριτικής ευχέρειας των κυβερνητικών αξιωματούχων, να διαμορφώσει και να ενδυναμώσει θεσμούς (θεσμικά πλαίσια), να διευκολύνει τη μεταρρύθμιση σε τομείς όπου υπάρχει διαφθορά και να προωθεί την σωστή διακυβέρνηση σε ζωτικούς/βασικούς τομείς πολιτικής. Εν ολίγοις, η ΔΚ οραματίζετε ένα κόσμο όπου η κυβέρνηση, οι πολιτικοί, οι επιχειρήσεις, η κοινωνία και η καθημερινή ζωή των ανθρώπων είναι απαλλαγμένη από την διαφθορά.
Η ΔΚ υπογραμμίζει την ανάγκη για βελτίωση της διαφάνειας σχετικά με τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων στην Κύπρο, κάτι το οποίο έχει αντίκτυπο (α) στις εισφορές που λαμβάνουν τα πολιτικά κόμματα από τον προϋπολογισμό της κυβέρνησης και (β) στις χορηγίες που λαμβάνουν από επιχειρήσεις και ιδιώτες. Δυστυχώς δεν υπάρχει καμία δημοσιοποίηση σχετικά με την ταυτότητα των χρηματοδοτών.

Ο Γενικός Εισαγγελέας και η ΔΚ μαζί με διάφορες άλλες οργανώσεις των πολιτών έχουν αναφερθεί στην άμεση ανάγκη ολοκλήρωσης και ψήφισης της συγκεκριμένης νομοθεσίας στα πλαίσια της αξιολόγησης του οργανισμού GRECO.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις 10 Φεβρουαρίου 2011, το κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της τροποποίησης του Νόμου Περί Χρηματοδότησης των Πολιτικών Κομμάτων(ΧΠΚ). Νόμος ο οποίος αφού έχει μελετηθεί από τον οργανισμό GRECO και έχουν γίνει κάποιες βελτιωτικές εισηγήσεις από αυτούς ή Βουλή προσπαθεί να γράψει ένα καινούργιο νόμο, με πολλά κενά. Ποια θα είναι η ανταπόκριση από τη GRECO και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι άγνωστο.

Εάν θα ψηφιστεί η καινούργια νομοθεσία και ποιες θα είναι η πρόνοιες στο καινούργιο νόμο δεν γνωρίζουμε γιατί δεν υπάρχει πλήρες διαφάνεια στην διαδικασία.

Η Διαφάνεια Κύπρος τονίζει τους ακόλουθους άξονες πολιτικής επί του θέματος:

• Διασφάλιση ότι όλες οι μορφές εσόδων, δαπανών, περιουσιακών στοιχείων και χρεών των πολιτικών κομμάτων είναι ακριβείς και περιλαμβάνουν και τους οικονομικούς λογαριασμούς των εκάστοτε συνδεδεμένων οργανισμών (πχ. οργανώσεων νεολαίας κόμματος, γυναικείες οργανώσεις κόμματος, αγροτικές οργανώσεις κόμματος, πολιτιστικές οργανώσεις κόμματος).
• Αναζήτηση τρόπων αύξησης της διαφάνειας των οικονομικών καταστάσεων των συνδεδεμένων οργανισμών που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα, με τα πολιτικά κόμματα ή είναι υπό τον έλεγχό τους ή επηρεάζονται σημαντικά από αυτά (significant influence).
• Δια νόμου θεσμοθέτηση της υποχρέωσης ώστε η ετήσια έκθεση να δημοσιοποιείται εγκαίρως και επαρκώς με διεξοδικό τρόπο (και γιατί όχι στην ιστοσελίδα του κάθε κόμματος).
• Τα πολιτικά κόμματα, οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι και υποψήφιοι για τις εκάστοτε εκλογές θα πρέπει να γνωστοποιούν όλες τις δωρεές που λαμβάνουν από ιδιώτες (συμπεριλαμβανομένων των μη-νομισματικών χορηγιών) οι οποίες είναι πιο πάνω από μια 1000 ευρώ, όπως και δάνεια που λαμβάνουν ή δάνεια που διαγράφηκαν από τους πιστωτές, μαζί με την ονομασία του δότη.
• Να υπάρχουν εκθέσεις για το σύνολο των εσόδων και των δαπανών που σχετίζονται με τις προεκλογικές εκστρατείες από τα πολιτικά κόμματα και τους υποψηφίους. Οι εκθέσεις να περιλαμβάνουν μη-νομισματικές χορηγίες ή παροχή σε είδος συνεισφορές που ελήφθησαν από το κόμμα ή τον υποψήφιο και δαπάνες από το κόμμα ή τον υποψήφιο, να γνωστοποιούνται στο ευρύ κοινό σε κατάλληλα χρονικά διαστήματα.
• Να εξασφαλιστεί ανεξάρτητος λογιστικός έλεγχος των βιβλίων και των λογαριασμών των πολιτικών κομμάτων. Ο έλεγχος από την ελεγκτική υπηρεσία του κράτους μπορεί να επικεντρωθεί στις εισφορές και χορηγίες από το κρατικό τομέα . Τέλος, ο Γενικός Ελεγκτής θα πρέπει να εξουσιοδοτηθεί να ελέγχει, επίσης, τους φορείς οι οποίοι σχετίζονται ή συνεργάζονται με το κόμμα ή τον υποψήφιο εάν αυτοί λαμβάνουν κρατική χορηγία και να υπάρχει πλήρης διαφάνεια σε όλες τις εισφορές και δαπάνες. Τα έσοδα και δαπάνες σαφώς θα πρέπει να διακινούνται μέσω χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Εάν τα πολιτικά κόμματα έχουν μαύρα χρήματα γιατί όχι και οι πολίτες;
• Όλες οι εισφορές που γίνονται είτε από ιδιωτική χρηματοδότηση ή από εταιρείες να αναγράφεται η φορολογική ταυτότητα του δότη και να ενημερώνεται ο Έφορος Εσωτερικών Προσόδων έτσι ώστε να αποφεύγεται το ξέπλυμα παράνομου χρήματος και η διασφάλιση ότι η πηγή της δωρεάς είναι νόμιμη.
• Να απαγορεύεται η όποια χρηματοδότηση ή χορηγία σε πολιτικά κόμματα και συνδεμένους οργανισμούς από ημι-κρατικούς οργανισμούς.
• Όταν δημοσιοποιούνται οι ετήσιες εκθέσεις του πολιτικού κόμματος (θα πρέπει να προαποφασιστεί συγκεκριμένη ημερομηνία η οποία να αναγράφεται στην νομοθεσία) να δημοσιοποιούνται όλες οι εισφορές, χορηγίες (σε είδος ή εξοπλισμό) και το όνομα του δωρητή σε ιστοσελίδα που έχει πρόσβαση το κοινό.
• Να δημιουργηθεί ένα electoral commission ( επιτροπή εκλογών) όπως και σε άλλες χώρες που να διασφαλίζει και να είναι υπεύθυνη για την δημοσιοποίηση των πιο πάνω με ποινές που να συμπεριλαμβάνουν εάν δεν υπάρχει πλήρες διαφάνεια και δημοσιοποιήσει των στοιχείων να μην λαμβάνει το πολιτικό κόμμα μέρος ή ολόκληρη την κρατική χορηγία.

Θα πρέπει να αναφερθεί ότι η ΔΚ έχει μελετήσει πέραν των 10 νομοθεσιών αναφορικά με αυτό το θέμα και δεν υπάρχει καμία νομοθεσία στο εξωτερικό που να μην έχει κενά. Ταυτόχρονα επισημάνουμε ότι την περασμένη εβδομάδα υπογράφει στη Βραζιλία, κατά την διάρκεια του διεθνείς συνεδρίου της Διεθνούς Διαφάνειας, ένα μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ της Διεθνούς Διαφάνειας και του Διεθνής Οργανισμού Βουλευτών κατά της Διαφθοράς (Global Organization of Parliamentarians Against Corruption (GOPAC) με στόχο την βελτίωση του πλαισίου χρηματοδότησης πολιτικών κομμάτων και ταυτόχρονα την πάταξη της ασυδοσίας.

Οι βουλευτές μας λοιπόν έχουν την πρόκληση να ψηφίσουν ένα νόμο που θα τους κάνει περήφανους ανά το παγκόσμιο όχι να τους ντροπιάσει. Ας πάρουν την ευκαιρία.

Μαρία Κραμβια-Καπαρδή, Πρόεδρος Διαφάνειας Κύπρου, Αναπλ. Καθ. Λογιστικής ΤΕΠΑΚ, Οικονομικός Φιλελεύθερος 17/11/2012 σελ. 11