Κείμενο συνέντευξης για τις ανάγκες της ηλεκτρονικής έκδοσης του περιοδικού In-Business

Υπεύθυνη δημοσιογράφος: Δήμητρα Λάντου 

1         Ποια είναι η αποστολή της οργάνωσης Διεθνής Διαφάνεια – Κύπρος;

Από την ίδρυση της το 2011, η οργάνωση Διεθνής Διαφάνεια – Κύπρος συνεισφέρει στην ενδυνάμωση της κοινωνίας, βελτιώνει την ποιότητα της δημόσιας και ιδιωτικής διακυβέρνησης στην Κύπρο, προωθεί την διαφάνεια, την ακεραιότητα, καθώς και την ανάληψη ευθύνης. Ακολουθώντας τις κατευθυντήριες γραμμές της Διεθνούς Διαφάνειας στην οποία είναι μέλος, έχει θέσει στις προτεραιότητές της την αύξηση της αντίληψης του κοινού για τις επιπτώσεις της διαφοράς και την ενδυνάμωση και ενθάρρυνση των πολιτών να συμμετέχουν στην καταπολέμηση της διαφθοράς.

2         Ποιοι είναι οι τρόποι με τους οποίους η οργάνωση Διεθνής Διαφάνεια-Κύπρος μπορεί να ενισχύσει την Κυπριακή Κυβέρνηση σε θέματα διαφάνειας, λογοδοσίας και αντιμετώπισης της διαφθοράς;

Η οργάνωση Διεθνής Διαφάνεια – Κύπρος, γνωρίζοντας την άμεση σχέση μεταξύ της οικονομικής κρίσης και της διαφθοράς, στην προσπάθειά της να βοηθήσει την κυβέρνηση έτσι ώστε να αναπτύξει ένα εθνικό στρατηγικό σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση της διαφθοράς και για να ενισχυθεί η οικονομική ανάπτυξη, έχει προετοιμάσει σειρά εισηγήσεων για την πρόληψη και καταπολέμηση της διαφθοράς. Οι εισηγήσεις αυτές δόθηκαν σε κατ’ ιδίαν συνάντηση στον ίδιο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τον Ιούνιο του 2013, ως επίσης και στον υπουργό Οικονομικών. Η πλήρης έκθεση εισηγήσεων είναι αναρτημένη στην ιστοσελίδα της ΔΔ-Κ www.transparencycyprus.org και είναι στη διάθεση όλων για μελέτη.

Είναι ουσιώδες να αντιληφθούμε όλοι ότι προκειμένου ο τόπος να έχει πολιτική σταθερότητα, το ευρύ κοινό θα πρέπει να «εμπιστεύεται» όσους βρίσκονται στην εξουσία, συμπεριλαμβανομένων των προσώπων που κατέχουν πολιτικά αξιώματα, όπως ο Πρόεδρος, οι βουλευτές, οι τοπικοί άρχοντες και υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι που διορίζονται από την κυβέρνηση, όπως οι υπουργοί, οι γενικοί διευθυντές και τα μέλη των ημικρατικών οργανισμών. Έτσι, αυτοί που βρίσκονται στην εξουσία και έχουν την δύναμη, θα πρέπει να ρυθμίσουν το «ήθος στην κορυφή» για μια κοινωνία όπου θα εφαρμόζονται οι αρχές της αξιοκρατίας, της ακεραιότητας, της ικανότητας, της ηθικής συμπεριφοράς και της αμεροληψίας των κυβερνητικών οργάνων. Το βασικό εμπόδιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Κύπρο, είναι η έλλειψη ενός εθνικού στρατηγικού σχεδίου δράσης για την καταπολέμηση της διαφθοράς και η έλλειψη μιας Αρχής, η οποία θα έχει αποκλειστικά την ευθύνη για τη διερεύνηση, τη δίωξη και την πρόληψη της διαφθοράς.

Η ΔΔ-Κ θέλει και μπορεί να βοηθήσει την κυβέρνηση στη διαμόρφωση του συνόλου των κατευθυντήριων γραμμών, που θα διέπουν την λειτουργία της Αρχής, με την αξιολόγηση των περιοχών κινδύνου, προκειμένου να καθοριστούν οι προτεραιότητες και να καθοριστούν τα διάφορα επίπεδα παρέμβασης. Παράλληλα, μέσω της στοχευμένης χάραξης στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών και ανάπτυξης χρονοδιαγραμμάτων για την επίτευξη των στόχων αυτών, η κυβέρνηση με την υποστήριξη της ΔΔ-Κ θα μπορεί να προχωρήσει σε εφαρμογή ενός συστήματος για την παρακολούθηση, την αξιολόγηση της προόδου και της μέτρησης των αποτελεσμάτων σχετικά με τη διαφθορά, με επιστέγασμα την διερεύνηση των περιπτώσεων διαφθοράς. Η ΔΔ-Κ έχει επίσης την γνώση αλλά και τις δυνατότητες να ενισχύσει το έργο της κυβέρνησης στην ανάπτυξη του αναγκαίου άξονα στρατηγικής για την πρόληψη της διαφθοράς.

Έμπρακτα, η ΔΔ-Κ από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, θα δημιουργήσει ειδική υπηρεσία-κέντρο υποστήριξης με σκοπό να παρέχει ενημέρωση, καθοδήγηση και υποστήριξη σε θύματα διαφθοράς. Στόχος είναι η καταγραφή και ταυτόχρονα η καταπολέμηση της διαφθοράς στη ρίζα της με τη συμμετοχή και βοήθεια των πολιτών.

3         Ποιες είναι οι εισηγήσεις σας με τα μέτρα που πρέπει να λάβει η πολιτεία για να αντιμετωπιστεί η διαφθορά;

Μέχρι σήμερα η Συντονιστική Επιτροπή κατά της Διαφθοράς η οποία έχει συσταθεί υπό την προεδρία του Γενικού Εισαγγελέα, λειτουργεί σε ad-hoc βάση. Προτείνεται να συνεδριάζει σε τακτική βάση και να δημιουργήσει στρατηγικό σχέδιο δράσης.

Οι εισηγήσεις που τίθενται έχουν ως αφετηρία τη βελτίωση της λογοδοσίας των δημοσίων αξιωματούχων, την ενίσχυση τόσο της αστυνομίας σε εξειδικευμένο προσωπικό, όσο και του δικαστικού σώματος σε δικαστές και υλικοτεχνική στήριξη.

Παράλληλα, με σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία επικροτήθηκε από τη ΔΔ-Κ όταν πρωτοξεκίνησε, θα πρέπει να θεσπιστεί νομοθεσία για την προστασία του πληροφοριοδότη (Whistleblowing Protection legislation) με σκοπό την προστασία τόσο των λειτουργών του δημόσιου αλλά και του ιδιωτικού τομέα που επιθυμούν να γνωστοποιήσουν ή να καταγγέλλουν μια διεφθαρμένη ή παράνομη πράξη.

Καθώς το θέμα είναι επίκαιρό, η ΔΔ-Κ πιστεύει ότι η ιδιωτικοποίηση των Κρατικά–Ελεγχόμενων Οντοτήτων θα ανοίξει την πόρτα σε κινδύνους διαφθοράς. Οι κίνδυνοι αυτοί σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με θέματα όπως την επιλογή των μεθόδων και διαδικασιών ιδιωτικοποίησης, την τρέχουσα πολιτική κατάσταση, τη δυνατότητα διακυβέρνησης της Κύπρου, τα επίπεδα αυτονομίας του ιδιωτικού τομέα και την ανεξαρτησία τους από την πολιτική και το νομικό και θεσμικό πλαίσιο. Η ΔΔ-Κ μεταξύ άλλων προτείνει την σύσταση ενός ρυθμιστικού συμβουλίου, έτσι ώστε να παρακολουθεί και να εποπτεύει τις διαδικασίες ιδιωτικοποίησης και τη δημιουργία μιας βάσης δεδομένων σχετικά με όλες τις πτυχές της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης, που θα είναι προσβάσιμη από το κοινό, προκειμένου να αυξηθεί η διαφάνεια. Τονίζουμε ότι όλες οι παραπάνω προτάσεις αποτελούν ένα μικρό δείγμα της σημαντικής δουλειάς που γίνεται από την ΔΔ-Κ τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Όλες οι προτάσεις μέτρων για όλους τους τομείς είναι επίσης αναρτημένες στην ιστοσελίδα της οργάνωσης και στη διάθεση όλων.

4         Υπάρχουν στοιχεία για την κυπριακή κοινωνία για τα επίπεδα διαφθοράς; Ποια τα επίπεδα διαφάνειας των επιχειρησιακών εργασιών στην Κύπρο;

Σύμφωνα με τα περσινά αποτελέσματα της πιο έγκυρης και καταξιωμένης παγκοσμίως έρευνας, η οποία πραγματοποιείται ετήσια από τη Διεθνή Διαφάνεια και αφορά τον Δείκτη Αντίληψης για την Διαφθορά, το γνωστό Corruption Perception Index, η Κύπρος αξιολογήθηκε με 63 βαθμούς και κατατάχθηκε στην 31η θέση μεταξύ των 177 χωρών που περιλαμβάνονται στην έρευνα. Το 2012 η Κύπρος βρισκόταν στην 29η θέση ενώ το 2011, 2010 και 2009 στις θέσεις 30, 28 και 27 αντίστοιχα. Υπενθυμίζω ότι οι χώρες που βρίσκονται στις πρώτες θέσεις, όπως για παράδειγμα η Δανία, Νέα Ζηλανδία, Φινλανδία, Σουηδία, Νορβηγία και Σιγκαπούρη θεωρούνται ως οι πιο “καθαρές”. Ως κύριοι λόγοι πτώσης της θέσης της Κύπρου στη σειρά κατάταξης, έχουν τεθεί από την ΔΔ-Κ, η διαπλοκή των πολιτικών κομμάτων με το επιχειρηματικό περιβάλλον, η απουσία κανονισμών- νομοθεσίας, η απουσία βούλησης θέσπισης ουσιαστικών κανονισμών πρόληψης, εξιχνίασης και επιβολής ποινών σε σχέση με τη διαφθορά και η οικονομική κρίση η οποία ευνοεί την περαιτέρω αύξηση της διαφθοράς. Υπενθυμίζουμε ότι με βάση την τελευταία έρευνα της ΔΔ-Κ για την διαφθορά στην Κύπρο, οι λόγοι για την ύπαρξη της διαφθοράς είναι: οι πολιτικοί δεν πράττουν αρκετά για την καταπολέμηση της διαφθοράς (88%), η έλλειψη πραγματικής τιμωρίας (87%) και η έλλειψη αξιοκρατίας (87%). Επιπλέον, ορισμένοι από τους ερωτηθέντες πιστεύουν ότι η διαφθορά είναι ένα αναπόφευκτο μέρος της καθημερινής ζωής (87%). Είναι πασιφανές, ότι ουσιαστικά η έρευνα επιβεβαιώνει και επιστημονικά τα αίτια που μας οδήγησαν στο σημείο που είμαστε σήμερα σαν χώρα.

Δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι είμαστε υπερήφανοι για τα επίπεδα διαφάνειας των επιχειρησιακών εργασιών στην Κύπρο. Απόδειξη είναι το γεγονός ότι σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του Ευρωβαρόμετρου το 83% των Κυπρίων δηλώνει ότι ο μόνος τρόπος για να έχει κανείς επιτυχία στις επιχειρήσεις, είναι μέσω πολιτικών διασυνδέσεων και το 90 % πιστεύει ότι οι υπερβολικά στενοί δεσμοί μεταξύ επιχειρήσεων και πολιτικών οδηγούν στη διαφθορά. Και τα δύο ποσοστά είναι τα υψηλότερα στην ΕΕ.

5         Πώς κρίνετε την εταιρική διακυβέρνηση του ιδιωτικού τομέα στην Κύπρο;

Η εταιρική διακυβέρνηση στην Κύπρο νοσεί περισσότερο από άγνοια παρά από επιλογή. Οι εταιρείες μας, μετά και από τις νωπές εμπειρίες του παρελθόντος και τις επιπτώσεις που άφησαν και συνεχίζουν να επηρεάζουν την εύρυθμη λειτουργία τους, είναι έτοιμες για να κοιτάξουν μπροστά και να αφομοιώσουν τις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της επιχειρηματικής ακεραιότητας. Η ΔΔ-Κ αναγνωρίζοντας την ανάγκη των εταιρειών για καθοδήγηση, θα δημιουργήσει από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο το Φόρουμ Επιχειρηματικής Ακεραιότητας – Business Integrity Forum, με στόχο και σκοπό να καθοδηγήσει και να υποστηρίξει τις εταιρείες της Κύπρου σε αυτή την προσπάθεια. Όλες οι λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν γύρω στις 15 Σεπτεμβρίου και η επιλογή των εταιρειών που θα συμμετέχουν στο Φόρουμ θα πραγματοποιηθεί πριν το τέλος Οκτωβρίου 2014.

Νικόλας Νικολαΐδης, Εκτελεστικός Διευθυντής, Διεθνής Διαφάνεια – Κύπρος