Φόρουμ Επιχειρηματικής Ακεραιότητας

Η Κύπρος αγωνίζεται σήμερα να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση που διήρκεσε όλο το 2013 και το 2014. Παρόλα αυτά, η χώρα μας προσφέρει ένα ελκυστικό επενδυτικό περιβάλλον και παρέχει στους επενδυτές ένα υψηλά εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό, χαμηλούς εταιρικούς φόρους, σύγχρονα χρηματοοικονομικά συστήματα και καλά αναπτυγμένες υποδομές[1]. Παρά τα ισχυρά αυτά σημεία, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ κάνει λόγο για αρκετά εμπόδια ως προς την επιχειρηματική δραστηριοποίηση στην Κύπρο μέσα από την Έκθεση Παγκόσμιας Ανταγωνιστικότητας 2013-2014[2]. Στελέχη επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έκθεση αναφέρουν ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, η ανεπάρκεια λόγω κυβερνητικής γραφειοκρατίας και η διαφθορά συγκαταλέγονται ανάμεσα στα βασικότερα εμπόδια[3].

Στην Κύπρο το πολιτικό σύστημα και οι επιχειρήσεις κατακρίνονται για διαπλοκή και για υποθέσεις σύγκρουσης συμφερόντων και επίδειξης εύνοιας προς ισχυρά άτομα τα οποία ασκούν έντονη επιρροή. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές μεταξύ του τραπεζικού κλάδου και των πολιτικών – πρόκειται για μια σχέση η οποία, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, οδήγησε στην οικονομική κρίση που βιώνει σήμερα η Κύπρος. Η αλληλεπικάλυψη των επιχειρήσεων και της πολιτικής θεωρείται επίσης από την ευρεία πλειοψηφία των Κυπρίων ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία της Κύπρου, καθώς το 90% των ερωτηθέντων από τη Διεθνή Διαφάνεια μέσα από το Παγκόσμιο Βαρόμετρο Διαφθοράς: Η Κυπριακή Προοπτική 2013[4] πιστεύει ότι τα μεγάλα συμφέροντα ασκούν επιρροή. Το ίδιο υποστηρίζουν και τα Πορίσματα της 3ης Ετήσιας Έρευνας Αντιλήψεων σχετικά με τη Διαφθορά 2013[5], που εκδόθηκε από τη Διαφάνεια Κύπρος, όπου το 53% των πολιτών που συμμετείχαν στην έρευνα θεωρεί ότι μία από τις αιτίες της διαφθοράς είναι οι στενοί δεσμοί μεταξύ των επιχειρήσεων και του πολιτικού συστήματος.

Η διαφθορά δεν προσδιορίζεται ως το πιο επιτακτικό πρόβλημα των επενδυτών στην Κύπρο. Εντούτοις, υπάρχει έλλειψη διαφάνειας και μεροληψία στους κυβερνητικούς διαγωνισμούς για την ανάθεση δημόσιων συμβάσεων. Την ίδια θέση υποστηρίζει και το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ 2013 – 2014, το οποίο διαπίστωσε ότι αξιωματούχοι της κυβέρνησης δείχνουν πράγματι εύνοια προς εταιρείες, φυσικά πρόσωπα και ομάδες με καλές διασυνδέσεις κατά τις αποφάσεις τους σχετικά με τις πολιτικές και τις συμβάσεις. Συνεπώς, προτείνεται έντονα στις εταιρείες να χρησιμοποιούν κάποιο εργαλείο δέουσας επιμέλειας δημόσιων προμηθειών προκειμένου να αποφύγουν τα έξοδα και να μετριάσουν τον κίνδυνο της διαφθοράς στον κλάδο των προμηθειών στην Κύπρο. Επιπλέον, συνιστάται προς τις εταιρείες να θεσπίζουν και να ενδυναμώνουν συστήματα ακεραιότητας και να ενεργούν με τη δέουσα επιμέλεια όταν πραγματοποιούν επενδύσεις ή σκοπεύουν να πραγματοποιήσουν επενδύσεις στην Κύπρο.

Ενέργειες διαφθοράς, όπως η δωροδοκία, η κλοπή και η φοροδιαφυγή, προκαλούν μεγάλο οικονομικό έλλειμμα στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ένα υγιές επιχειρηματικό περιβάλλον, απαλλαγμένο από τη διαφθορά, επιτρέπει στις εταιρείες τον ισότιμο ανταγωνισμό, όπως και τη δημιουργία ενός σταθερού επενδυτικού περιβάλλοντος.

Στη Διεθνή Διαφάνεια – Κύπρος πιστεύουμε ότι η ηθική δέσμευση που έχουν οι εταιρείες στο πλαίσιο της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης δεν μπορεί να υλοποιηθεί πλήρως χωρίς την έμπρακτη δέσμευσή τους για την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Η διαφθορά επηρεάζει βαθιά το περιβάλλον μέσα στο οποίο οι εταιρείες δραστηριοποιούνται, καταπνίγει την οικονομική ανάπτυξη και αποθαρρύνει τις ξένες επενδύσεις.

Η Διεθνής Διαφάνεια-Κύπρος θα ιδρύσει στη Κύπρο το εθνικό «Business Integrity Forum – Φόρουμ Επιχειρηματικής Ακεραιότητας». Το Φόρουμ αφενός θα προάγει τις αρχές της διαφάνειας, της υπευθυνότητας στο Κυπριακό επιχειρείν, μέσα από την αξιολόγηση των επιχειρήσεων που θα ενταχθούν, την ανταλλαγή καλών πρακτικών εντός και εκτός Κύπρου, και αφετέρου θα προσφέρει μια διαρκή σχέση συνεργασίας του επιχειρηματικού κόσμου με την Διεθνή Διαφάνεια – Κύπρος.

Το πρόγραμμα αποτελεί εφαλτήριο εναρμόνισης και λειτουργίας και των κυπριακών επιχειρήσεων σε αρχές ακεραιότητας όπως επίσης και σε αρχές ενάντια στη διαφθορά. Η εθελοντική συμμετοχή των επιχειρήσεων στο Φόρουμ Επιχειρηματικής Ακεραιότητας θα υπογραμμίζει και τη πρακτική δέσμευσή τους στην διαφάνεια σε όλες τις δραστηριότητες τους. Τα μέλη του Φόρουμ θα μπορούν επίσης και δημόσια να προωθήσουν, αν επιθυμούν, ζητήματα καταπολέμησης της διαφθοράς μέσα από την ανάπτυξη και δημοσιοποίηση σχετικών προγραμμάτων και πληροφοριών.

Η Διεθνής Διαφάνεια – Κύπρος δεν αναμένει ότι όλα τα μέλη θα λειτουργούν ήδη ένα ιδανικό πρόγραμμα καταπολέμησης της διαφθοράς[6]. Ωστόσο, προσδοκάται ότι οι εταιρείες θα προσβλέπουν σε υψηλά πρότυπα διαφάνειας και ήδη έχουν, ή θα έχουν δεσμευθεί να θέσουν σε εφαρμογή, προγράμματα και συνέργειες που σκοπό θα έχουν την επίτευξη της επαγγελματική ακεραιότητας. [7] Τονίζεται πως το κανονιστικό πλαίσιο για την εταιρική πληροφόρηση που θα τεθεί σε ισχύ από το 2015 επιβάλει τη συμμόρφωση των εταιρειών οπότε η ΔΔ-Κ μπορεί να συμβάλει καθοριστικά προς την κατεύθυνση αυτή.

Οι αρχές που διέπουν την ιδιότητα του μέλους του Φόρουμ Επιχειρηματικής Ακεραιότητας – Διεθνής Διαφάνειας – Κύπρος είναι:

  • Δέσμευση λειτουργίας της εταιρείας με υψηλά πρότυπα ακεραιότητας και διαφάνειας
  • Να συσταθεί (αν δεν υπάρχει ήδη) εντός της καθορισμένης προθεσμίας μια εταιρική πολιτική αναφορικά με την δωροδοκία και την διαφθορά
  • Δέσμευση για την εφαρμογή της εταιρικής πολιτικής αναφορικά με την καταπολέμηση της δωροδοκίας και της διαφθοράς σε όλες τις λειτουργίες της εταιρείας, και εφαρμογή μιας διαδικασίας παρακολούθησης και αξιολόγησης για να εξασφαλίσει την αποτελεσματική συμμόρφωση με την πολιτική της εταιρείας.
Στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν: Φόρουμ Επιχειρηματικής Ακεραιότητας
Αποτελέσματα που αναμένεται να επιτευχθούν: Αύξηση του επιπέδου της λογοδοσίας και ακεραιότητας των επιχειρήσεων
Κρίσιμοι παράγοντες, προϋποθέσεις για την επίτευξη των στόχων: Συνέργεια, αποδοχή και υποστήριξη του προγράμματος από τις επιχειρήσεις και τους φορείς που τις αντιπροσωπεύουν
Χρονικό πλαίσιο: 01/01/2015 –

[1] Εκθεση Υπουργείου Εξωτερικών ΗΠΑ 2013. http://www.state.gov/e/eb/rls/othr/ics/2013/204628.htm

[2] http://weforum.org/

[3] Η αστάθεια πολιτικής στη χώρα αναφέρεται επίσης ως εμπόδιο για τους επενδυτές, συμπέρασμα που ενισχύεται και από το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ 2013, το οποίο αναφέρει ότι οι επενδυτές θα πρέπει να λάβουν υπ’ όψιν την πολιτική κατάσταση της χώρας, καθώς η νήσος είναι χωρισμένη στα δύο: το νότιο τμήμα βρίσκεται υπό τον έλεγχο της κυπριακής κυβέρνησης και το βόρειο τμήμα υπό τη διοίκηση των Τουρκοκυπρίων. Το βόρειο τμήμα μάλιστα παρουσιάζει έντονη διαφθορά και λειτουργεί βάσει πελατειακού συστήματος (patronage), ενώ η πολιτική αστάθεια θέτει κινδύνους για τους ξένους επενδυτές, όπως επισημαίνει το Heritage Foundation 2013.

[4]http://cyprusintegrityforum.org/wp-content/uploads/2013/07/GCB-2013_-EN_summary-of-findings_Cyprus1.pdf

[5] http://cyprusintegrityforum.org/wp-content/uploads/2013/04/TC_EN_2013.pdf

[6] Έρευνα της Διεθνούς Διαφάνειας δείχνει το χαμηλό επίπεδο της εταιρικής διαφάνειας. Η έρευνα διεξήχθη σε 100 εταιρείες αναδυόμενων χωρών όσον αφορά τις πρακτικές για δημοσιοποίηση. Οι εταιρείες επιλέγηκαν από την λίστα του Global Challengers 2011 και τα στοιχεία που συλλέχθηκαν ήταν μεταξύ 21 Ιανουαρίου και 18 Μαρτίου 2013. Το δείγμα αποτελείτο από 28 εταιρείες βασικών υλικών, 23 βιομηχανίες, 20 καταναλωτικών προϊόντων και οι υπόλοιπες 29, από 6 άλλους κλάδους. http://issuu.com/transparencyinternational/docs/2013_trac_emergingmarketmultination?e=2496456/5251512

[7] Τα προγράμματα αυτά ενδείκνειται να στοχεύουν και να είναι συμβατά με τις «Επιχειρηματικές Αρχές για την καταπολέμηση της δωροδοκίας», της Διεθνής Διαφάνειας, αντίγραφο των οποίων μπορεί να βρεθεί στη διεύθυνση: http://www.transparency.org/whatwedo/tools/business_principles_for_countering_bribery/1/