Έκθεση GRECO – Συμπεράσματα 2018

i76fu5fu556

Λευκωσία, 6 Σεπτεμβρίου 2018 – Σύμφωνα με Έκθεση που δημοσιεύθηκε σήμερα, η GRECO συμπεραίνει ότι η Κύπρος έχει εφαρμόσει ικανοποιητικά δύο από τις δεκαέξι συστάσεις που περιλαμβάνονται στην Έκθεση του Τέταρτου Κύκλου Αξιολόγησης. Από τις υπόλοιπες συστάσεις, οκτώ έχουν εφαρμοστεί μερικώς και έξι δεν έχουν εφαρμοστεί.

 

Πιο συγκεκριμένα:

  • οι συστάσεις xv και xvi έχουν εφαρμοστεί ικανοποιητικά
    • Συστάσεις που αφορούν τη Νομική Υπηρεσία:
    • Καθορισμός κώδικα δεοντολογίας για τα καθήκοντα των δημόσιων κατήγορων ο οποίος να περιλαμβάνει και επαρκή καθοδήγηση για τις συγκρούσεις συμφερόντων και θέματα που σχετίζονται με την επαγγελματική ακεραιότητα τους (π.χ. αποδοχή δώρων, δικαστικός αποκλεισμός, επαφές με τρίτα πρόσωπα, χειρισμός εμπιστευτικών πληροφοριών). Οι πληροφορίες αυτές να είναι διαθέσιμες στο κοινό,
    • Κατάρτιση εκπαιδευτικών προγραμμάτων για τους νεοπροσληφθέντες, τα οποία όμως να παρακολουθεί και από το υπόλοιπο προσωπικό ανά τακτά χρονικά διαστήματα.  Τα προγράμματα αυτά να αντανακλούν τις ανάγκες των δημόσιων κατήγορων όσον αφορά τις ηθικές πτυχές του έργου που επιτελούν και την πρόληψη της διαφθοράς.  Τέτοια εκπαιδευτικά προγράμματα θα είναι συμπληρωματικά οποιασδήποτε άλλης εκπαίδευσης τυγχάνουν οι δημόσιοι υπάλληλοι στην Κύπρο.
  • οι συστάσεις i, vi, vii, viii, ix, x, xii και xiv έχουν εφαρμοστεί μερικώς
    • Συστάσεις που αφορούν τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων:
    • Όλα τα εισοδήματα και τα ωφελήματα που λαμβάνουν (από δημόσιες και ιδιωτικές πηγές) οι Βουλευτές να διέπονται από ξεκάθαρους κανόνες, επαρκή έλεγχο και διαφάνεια.
    • Το υφιστάμενο καθεστώς των δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων των βουλευτών να αναπτυχθεί περαιτέρω εξασφαλίζοντας ότι όλες οι πηγές εσόδων (από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα) πάνω από ένα ορισμένο όριο να δηλώνονται με βάση την πραγματική τους αξία. Οι δηλώσεις να είναι διαθέσιμες στο κοινό αμέσως μετά την υποβολή τους στα αρμόδια εποπτικά σώματα. Επιπρόσθετα, οι δηλώσεις να περιλαμβάνουν πληροφορίες για τους συζύγους και τα εξαρτώμενα μέλη της οικογένειας (οι πληροφορίες αυτές δεν θα πρέπει κατ” ανάγκη να δημοσιευθούν),
    • Ο υφιστάμενος μηχανισμός για την παρακολούθηση των δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων που υποβάλλονται από τα μέλη του κοινοβουλίου να υπόκειται σε μια εις βάθος αξιολόγηση με σκοπό τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου και αποτελεσματικού μηχανισμού ελέγχου,
    • Οι κοινοβουλευτικές αρχές να αναπτύξουν μια πολιτική ακεραιότητας για την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων και των κινδύνων που παρατηρούνται από τις ελλείψεις, μέσω (α) της ευαισθητοποίησης σε θεσμικό επίπεδο, (β) με τη μορφή εγχειριδίων και την τακτική εκπαίδευση και (γ) σε ατομική βάση, θεσπίζοντας μια ειδική υπηρεσία παροχής εμπιστευτικών συμβουλών.
    • Συστάσεις που αφορούν το Δικαστικό Σώμα:
    • Τα μέλη του Ανώτατου Δικαστηρίου να εξετάζουν πιθανή σύγκρουση συμφερόντων που πηγάζει από την σύνθεση της ολομέλειας.
    • Τα κριτήρια με βάση τα οποία αποφασίζουν την ακεραιότητα του χαρακτήρα ενός ατόμου για το σκοπό διορισμού ή προαγωγής να οριστούν κα να είναι μετρήσιμα, αντικειμενικά και να ελέγχονται πριν το διορισμό ή προαγωγή. Αυτά τα μετρήσιμα κριτήρια να δημοσιοποιούνται.
    • Εισαγωγή στο βασικό πρόγραμμα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης των νέων  και υπηρετούντων δικαστών σε τακτά χρονικά διαστήματα συστηματική και δομημένη εκπαίδευση που να βασίζεται σε Ευρωπαϊκές αποδεκτές αρχές ηθικής, σύγκρουσης συμφερόντων και παρεμπόδιση της διαφθοράς.
    • Συστάσεις που αφορούν τη Νομική Υπηρεσία:
    • Εισαγωγή κριτηρίων για την κατανομή των ποινικών υποθέσεων στους εισαγγελείς και η ανακατανομή περιπτώσεων εντός της Νομικής Υπηρεσίας ή η διακοπή ποινικών υποθέσεων να αιτιολογείται γραπτώς.
  • οι συστάσεις ii, iii, iv, v, xi και xiii δεν έχουν εφαρμοστεί.
    • Συστάσεις που αφορούν τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων:
    • Υιοθέτηση κώδικα ηθικής και δεοντολογίας για τους Βουλευτές – συμπεριλαμβανομένου του διοικητικού προσωπικού της Βουλής – που να καθορίζει την συμπεριφορά των βουλευτών και του προσωπικού σε ότι αφορά  σύγκρουση συμφερόντων, παραλαβή δώρων και φιλοξενία , αλληλεπίδραση με τρίτους, λομπίστες, πρόσβαση σε υπηρεσίες και αγαθά, μελλοντική εργοδότηση κλπ.
    • Συστάσεις που αφορούν τη Νομική Υπηρεσία:
    • Δημιουργία μηχανισμού που να παρεμποδίζει την σύγκρουση συμφερόντων όπως και την παροχή εμπιστευτικής καθοδήγησης προς την αντιμετώπιση φαινομένων σύγκρουσης συμφερόντων.
    • Ετοιμασία κανονισμών που να αναφέρονται στην αποδοχή δώρων, , φιλοξενία και στήριξη που παρέχεται στο κοινοβουλευτικό τους έργο. Επίσης, οι κανονισμοί θα ενδείκνυται να αναφέρονται και στα κριτήρια αποδοχής ή μη αποδοχής δώρων.
    • Αξιολόγηση και θεσμοθέτηση κανονισμών  για τα μέλη του κοινοβουλίου σε σχέση  με το λόμπυ
    • Συστάσεις που αφορούν το Δικαστικό Σώμα:
    • Εφαρμογή ενός Κώδικα Ηθικής και Δεοντολογίας που να γίνει σε μια ευρεία βάση που να περιλαμβάνει όλα τα μέλη του δικαστικού σώματος έτσι ώστε να εκδηλώνει και να αναπτύσσει πρότυπα που να είναι κοινώς αποδεκτά και να ανταποκρίνονται στα καθήκοντα των δικαστών, προσφέροντας καθοδήγηση όσον αφορά τομείς όπως η σύγκρουση συμφερόντων και άλλα θέματα που σχετίζονται με την ακεραιότητα (όπως δώρα, δευτερεύουσες δραστηριότητες, απόκλιση από τα καθήκοντα, επαφές με τρίτους, διαχείριση εμπιστευτικών πληροφοριών),
    • Συστάσεις που αφορούν τη Νομική Υπηρεσία:
    • Ενδυνάμωση της ανεξαρτησίας των εισαγγελικών αρχών και της δυνατότητας των λειτουργών της Νομικής Υπηρεσίας να διεξάγουν τα καθήκοντα τους με πιο αυτόνομο τρόπο υπό τη κατάλληλη καθοδήγηση των νομοθεσιών που ισχύουν στη χώρα μας,

 

 

Όσον αφορά τους Βουλευτές, ενώ δεν έχει γίνει ακόμη αισθητή, κάποια βήματα έχουν παρθεί, που έχουν την προοπτική να πληρούν τις απαιτήσεις των συστάσεων. Η κίνηση προς την απλοποίηση/διευκρίνιση των εσόδων και επιδομάτων που λαμβάνουν οι Βουλευτές για την εκπλήρωση των καθηκόντων τους έχει ξεκινήσει, αν και θα χρειαζόταν επιτάχυνση όπως είχε ήδη αναφερθεί στην Έκθεση Αξιολόγησης. Ο Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων έχει δώσει την αρχική ώθηση για την σύνταξη του Κώδικα Δεοντολογίας των Βουλευτών με τον σκόπο να υιοθετηθεί ως το τέλος του 2018. Αυτή είναι μια υποσχόμενη εξέλιξη, που όμως χρειάζεται ακόμη να υλοποιηθεί. Παρομοίως, έχουν παρθεί τα αρχικά βήματα για τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας και των Διαδικαστικών Κανονισμών της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενόψει μιας καλύτερης πρόληψης πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων. Επιπλέον, η διαδικασία ανάθεσης μιας έκθεσης για το lobbying έχει ξεκινήσει. Όσον αφορά τις δηλώσεις των περιουσιακών στοιχείων, πρέπει να καλωσορίσουμε το γεγονός ότι είναι τώρα δημοσίως διαθέσιμα, αλλά πρέπει να γίνουν παραπάνω για να εξασφαλιστεί ότι είναι πιο πλήρεις (π.χ. συμπεριλαμβάνοντας όλη την κινητή περιουσία και την αξία όλων των περιουσιακών στοιχείων) και ότι είναι σε ισχύ ένα πλήρως ανεπτυγμένο, αποτελεσματικό σύστημα παρακολούθησης. Η πιθανότητα για τους Βουλευτές να λαμβάνουν εμπιστευτικές συμβουλές σε θέματα δεοντολογίας και ακεραιότητας είναι καλοδεχούμενη, αν και ακόμα δεν λειτουργεί ολοκληρωτικά, αλλά πρέπει να αναβαθμισθούν οι προσπάθειες για την αύξηση της ευαισθητοποίησης. Γενικά, υπάρχει ένας αριθμός υποσχόμενων εξελίξεων, αλλά δεν έχουν κατορθωθεί ακόμη, πιο συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Όσον αφορά τους δικαστές, κάποια πρόοδος έχει σημειωθεί. Το θέμα με την σύνθεση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, που στο παρόν στάδιο συμπίπτει με αυτήν του Ανωτάτου Δικαστηρίου, έχει εξεταστεί όπως συστήθηκε από την Έκθεση Αξιολόγησης. Ωστόσο, η διαδικασία περίσκεψης δεν έχει τελειώσει ακόμη. Ενώ λήφθηκε η απόφαση, προς το παρόν, να μην αλλάξει η σύνθεση του, για την οποία η GRECO εκφράζει την λύπη της, εξετάζονται κάποια βήματα για την διεύρυνση της σύνθεσης του, με δικαστές πρώτου βαθμού για την διαδικασία διορισμού των δικαστών. Εξετάζεται σοβαρά από το Ανώτατο Δικαστήριο, να καθορίσουν τους στόχους για τον διορισμό και την προαγωγή των δικαστών, καθώς επίσης και την υιοθέτηση ενός δικαστικού κώδικα ηθικής. Αν και είναι θετικό, και τα δύο χρειάζονται να υλοποιηθούν. Αναμένονται επιπρόσθετες προσπάθειες για να εξασφαλιστεί ώστε η αρχική και η ενδο-υπηρεσιακή εκπαίδευση θα ενσωματώσει πλήρως τα θέματα ακεραιότητας και ηθικής στην διδακτέα ύλη παρά σε ad hoc εκδηλώσεις που οργανώνονται. Συνοπτικά, μερικές πρωτοβουλίες οδηγούνται προς την σωστή κατεύθυνση για να εφαρμοστούν οι συστάσεις, αλλά πρέπει να παρακολουθούνται, για να αποκτηθούν τα καλύτερα απτά αποτελέσματα.

Όσον αφορά τους εισαγγελείς, έχει γίνει κάποια πρόοδος, αν και κάποια βήματα πρέπει να παρθούν. Η GRECO καλωσορίζει την υιοθέτηση του Κώδικα Δεοντολογίας για κατήγορους. Η Νομική Υπηρεσία έχει επίσης ετοιμάσει ένα νομοσχέδιο, παρέχοντας και εξασφαλίζοντας την ανεξαρτησία και την αυτονομία της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, που στο παρόν στάδιο εξετάζεται από την κυβέρνηση. Η κατανομή των υποθέσεων, γενικά, φαίνεται να ακολουθεί μια ξεκάθαρη λογική αλλά θα πρέπει να υπάρχουν καθιερωμένα κριτήρια για εξαιρετικές περιπτώσεις που αποκλίνουν από την συνηθισμένη κατανομή. Η GRECO καλωσορίζει το γεγονός ότι λόγοι για την μή-δίωξη ή την αναστολήτης δίωξης πρέπει να παρουσιασθούν γραπτώς, και καλεί το ίδιο να ισχύει για την ανακατανομή των υποθέσεων. Τέλος, έχουν γίνει συγκεκριμένες προσπάθειες αναφορικά με την εκπαίδευση, για να εξασφαλίστεί ώστε η πρόληψη της διαφθοράς να είναι ένα αναπόσπαστο συστατικό της εκπαίδευσης των κατήγορων.

Εν όψη των πιο πάνω, η GRECO σημειώνει ότι επιπρόσθετη σημαντική υλική πρόοδος είναι απαραίτητη για να αποδειχθεί ένα αποδεκτό επίπεδο συμμόρφωσης με τις συστάσεις, εντός των επόμενων 18 μηνών. Η GRECO καλεί τον Επικεφαλή της αντιπροσωπείας της Κύπρου να υποβάλει επιπρόσθετες πληροφορίες αναφορικά με την εφαρμογή των συστάσεων i ως xiv μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2019.

Τέλος, η GRECO καλεί τις αρχές της Κύπρου να εξουσιοδοτήσουν, το συντομότερο δυνατό, την δημοσίευση της έκθεσης, να την μεταφράσει στην εθνική γλώσσα και να δημοσιεύσει αυτή την μετάφραση.

 

English version of the Compliance Report

Greek version of the Report – as provided by the authorities of Cyprus